LINGÜÍSTICA AYMARA

Letras de Arco Iris - GIFMANIALetras de Arco Iris - GIFMANIALetras de Arco Iris - GIFMANIALetras de Arco Iris - GIFMANIALetras de Arco Iris - GIFMANIALetras de Arco Iris - GIFMANIALetras de Arco Iris - GIFMANIALetras de Arco Iris - GIFMANIALetras de Arco Iris - GIFMANIALetras de Arco Iris - GIFMANIALetras de Arco Iris - GIFMANIA Letras de Arco Iris - GIFMANIALetras de Arco Iris - GIFMANIALetras de Arco Iris - GIFMANIALetras de Arco Iris - GIFMANIALetras de Arco Iris - GIFMANIALetras de Arco Iris - GIFMANIA
Mostrando entradas con la etiqueta UYWANAKA. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta UYWANAKA. Mostrar todas las entradas

viernes, 18 de septiembre de 2020

UYWANAKA (Animales)

UYWANAKA  (Animales)

Wakt'ayiri: JORGE LUIS COAQUIRA CONDORI





1.- QALAKAYU (Burro)

2.- QARWA (Llama)

3.- UWIJA (Oveja)

4.- JUKU (Búho)

5a.- K'ILI K'ILI (Cernícalo)


5b.- K'ILLI K'ILLI (Cernícalo)
6.- MALLKU, KUNTURI (Cóndor)

7a.- PHISI (Gato)

7b.- PHISI (Gato)

7c.- PHISI (Gato)

8a.- QAMAQI (Zorro)

8b.- QAMAQI (Zorro)

9.- QARWA (Llama)

9b.- QARWA (Llama)

10.- UWIJA (Oveja)

11.- UWISQALLU (Cría de oveja)

12.- WAKA (Vaca)



 

jueves, 24 de mayo de 2018

LAPHINAKAT LURAT UYWANANKA (Animales hechos de hojas)


Laphit lurat uywanakax akjam sutinakanipxiwa:

1. Qalakayu 'burro'
2. Añuthaya 'zorrino'
3. Taruja 'venado'
4. Pinkuynu 'pingüino'
5. Qamaqi  'zorro'
6. Iliphanti 'elefante'
7. Wank'u  'conejo'
8. Juku  'búho'.

jueves, 13 de agosto de 2015

UYWA SUTINAKA


UYWANAKA (Los animales)
Wakichiri: Jorge Luis Coaquira Condori, 2015




NOMBRES DE ANIMALES EN AYMARA SEGÚN EL ABECEDARIO
A
Abeja = Wayrunqu
Águila = Paka
 
Alpaca = Allpachu, Allpaqa
 
Araña = Kusikusi
 
Armadillo = Khirkhi
 
Asno = Qalakayu
Ave = Jamach'i
 
Avispa = Chhixwiriri
B
 
Burro = Qalakayu
 
Búho = Phixphillu
C
 
Caballo = Qaqilu
Caracol = Ch'uru
Carancho = Allqamari
Cerdo = Khuchhi
 
Ciervo = Taruja
 
Codorniz = Khullu
Colibrí = Luli
Cóndor = Mallku
Conejo = Wank'u
Cuy = K'uwisu
 
E
Escarabajo = Nukhunukhu
Escorpión = Katari
 
F
Flamenco = Pariwana
G
 
Gallina = Wallpa
Gallinazo = Siwiq'ara
Gato = Phisi
 
Gato Salvaje = Titi
Golondrina = Q'illunchu
Gorgojo = Ch'uqi Laq'u
Guanaco = Wanaku
Gusano = Laq'u
H
 
Halcón = Mamani
Hormiga = K'isimira, Sik'imira
Hornero = Q'achhirankha
 
J
Jabalí = Ch'umi khuchhi
Jaguar = Uturunku, Titi
 
L
Lagartija = Sut'uwalla
Lagarto = Jararankhu
Lechuza = Juku
Liebre = Pampa wank'u
Llama = Qarwa
Lombriz = Sillq'u
M
Mariposa = Pilpintu
Mariposa Nocturna = Taparaku, Thaparaku, Thapharaku
Mono = K'usillu
Mosca = Chhichhillankha
Mosquito = Jañu
Ñ
Ñandú = Suri
O
Oveja = Iwija, Iwisa
Oso = Jukumari
P
 
Pájaro = Jamach'i
Paloma = Urphila
Pato = Unkalla
Perdiz = P'isaqa
Perro = Anu
Pez = Challwa
Piojo = Lap'a
Polilla = Khalla, Khilla
Pollo = Chhilwi, chhiwchhi
Pulga = K'uti
Puma = Puma
R
Rana = Jamp'atu
Ratón = Achaku
 
S
Saltamontes =
Sapo = Jamp'atu
Serpiente = Asiru, Sikuri
T
 
Tábano = Qapuri
Tarántula = Qampu
Topo = Tuju
Toro = Turu
V
Vaca = Waka
Víbora = Katari, Asiru
Vicuña = Wari
Vizcacha = Wisk'acha
Z
 
Zorrino = Añathuya
Zorro = Tiwula, Pampa anu, Qamaqi


                                                    

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

miércoles, 13 de agosto de 2014

UYWANAKAN ARUSKIPASÏWIPA (El diálogo de animales)





UYWANAKAN ARUSKIPASÏWIPA



Qillqiri: Jorge Luis Coaquira Condori


Mä urux khaysa qulluqull thaya wasar uraqinxa, kimsa uywanakaw akjam sas aruskipapxatäna:


P’isaqa: ¡Janirakis manq’añax utjkitï!, manq’ thaqhasir sarä
Laqatu: Ay, khayax khithirak jutpacha, ¡p’isaqjamarakisä!, jisa, ukapuniwa, manq’antitaspawa. Jichhax jank’ak imatasxä.
Sillq’u: Jichhax khä p’isaqax nayar manq’antiriw juti, ¡imantasxakï!
P’isaqa: manq’at jiwxäwa, taqi jisk’a laq’unakas nayar uñjasax ¡imantasxapxakirakisä!
Laqatu: Ay kullaka, llakitakiw uñjastha, masürux mä jach’a awil p’isaqaw manq’antamaw sas imantasiyitu
Sillq’u: Nayarux uka kikiparakiw manq’antañatak thaqhitu. Ukatxa, janiw manq’antañ atkituti.
Laqatu: Jichhax janipuniw aka uraq manqit mistxañäniti.
Sillq’u: Jisa, ukax wali aski amuyt’apuniwa. Jichhax p’isaqax manq’at awtjat muykäwir jiwphan
Laqatu: Jichhax jach’a jilïr mallkunakasar yatiyir jank’ak sarañäni.
Sillq’u: jïsa, nayax jichpachaw mallkujär yatiyir sarä. Jumas ukjamarak saram
Laqatu: Jilïr tata mallku, taqpachanir yatiyam; Jniw khithis jichhürut khuysarux pata waña laq’ar  mistuñapäxiti, p’isaqaw manq’at awtjat thaqhasipkistu, sas yatiyam.
P’isaqa: ¡Janirakis manq’ax utjkitixa!, ¡jichhax ukjam manq’ thaqkäwirukiy jiwxchï!
Tukuta